ბევრი მშობელი შიშობს, რომ შეიძლება გამოტოვოს ის მომენტი, როდესაც ბავშვს უკვე სჭირდება სპეციალისტის დახმარება. განვიხილოთ, რა შემთხვევებში შეიძლება მეტყველების გვიან განვითარება ნორმის ვარიანტი იყოს და როდის ღირს ექიმთან წასვლა.
როგორ ვითარდება ჩვეულებრივ მეტყველება ბავშვებში?
მეტყველების განვითარება თითოეულ ბავშვში ინდივიდუალურად მიმდინარეობს, თუმცა არსებობს ასაკობრივი საორიენტაციო ნორმები. უკვე ცხოვრების პირველ წელს ბავშვი იწყებს მშობლების მეტყველებაზე რეაგირებას, ჩნდება ტიტინი და ბგერების წარმოთქმის მცდელობები. ერთი წლის შემდეგ, როგორც წესი, ჩნდება პირველი სიტყვები, ხოლო ორი წლის ასაკში ბევრ ბავშვს უკვე ესმის მიმართული მეტყველება, ის ასრულებს მარტივ დავალებებს და იწყებს მოკლე ფრაზების გამოყენებას.
მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ვადებში მცირე განსხვავებები ყოველთვის პრობლემაზე არ მიუთითებს. ერთმა ბავშვმა შეიძლება ადრე დაიწყოს ლაპარაკი, ხოლო მეორემ ჯერ აქტიურად დააგროვოს სიტყვების მარაგი და შემდეგ გადავიდეს უფრო აქტიურ მეტყველებაზე.
ამასთან ერთად, მნიშვნელოვანია ყურადღება მიექცეს არა მხოლოდ სიტყვების რაოდენობას. მნიშვნელობა აქვს იმასაც, ესმის თუ არა ბავშვს მიმართული მეტყველება, რეაგირებს თუ არა საკუთარ სახელზე, იყენებს თუ არა ჟესტებს და აქვს თუ არა კომუნიკაციის სურვილი.
შეიძლება თუ არა 2 წლის ასაკში მეტყველების არარსებობა ნორმის ვარიანტი იყოს?
თუ ბავშვი 2 წლის ასაკში არ ლაპარაკობს ან მას ესმის მეტყველება, მაგრამ აქტიურად არ საუბრობს, ეს ყოველთვის არ ნიშნავს სერიოზული პრობლემის არსებობას. ზოგჯერ ბავშვები მოგვიანებით იწყებენ მეტყველებას შემდეგი მიზეზების გამო:
- განვითარების ინდივიდუალური თავისებურებები.
- ორენოვანი გარემო.
- ტემპერამენტის თავისებურებები.
- სხვა უნარების განვითარებაზე აქცენტი — მაგალითად, მოტორულ აქტივობაზე.
ამასთან, ბავშვს შეიძლება:
- კარგად ესმოდეს მშობლების მეტყველება.
- რეაგირებდეს საკუთარ სახელზე.
- ასრულებდეს მარტივ დავალებებს.
- აქტიურად იყენებდეს ჟესტებს.
- ჰქონდეს კომუნიკაციის სურვილი.
სიგნალები, რომლებიც არ უნდა უგულებელყოთ
ზოგიერთი ნიშანი შეიძლება მიუთითებდეს, რომ საჭიროა სპეციალისტის შეფასება:
- ბავშვი არ რეაგირებს მიმართულ მეტყველებაზე.
- არ აქვს რეაქცია საკუთარი სახელის დაძახებაზე.
- არ აქვს ან ძალიან შეზღუდულია სიტყვების წარმოთქმის მცდელობები.
- ბავშვი თითქმის არ იყენებს ჟესტებს (არ აჩვენებს თითით, არ იქნევს ხელს, არ ცდილობს უფროსის ყურადღების მიქცევას საერთო ინტერესისთვის).
- არ აქვს კომუნიკაციისა და ერთობლივი ურთიერთქმედების სურვილი.
- ხდება ადრე შეძენილი უნარების დაკარგვა (სიტყვების, ჟესტების, სოციალური რეაქციების).
მნიშვნელოვანია გვესმოდეს: ერთი ან რამდენიმე ასეთი ნიშნის არსებობა ავტომატურ დიაგნოზს არ ნიშნავს. ზოგიერთი თავისებურება შეიძლება დაკავშირებული იყოს განვითარების ინდივიდუალურ ტემპთან, სმენასთან, მეტყველების შეფერხებასთან ან სხვა მდგომარეობებთან. თუმცა ასეთი სიმპტომები საკმარისი მიზეზია სპეციალისტთან კონსულტაციისთვის.
ჩვეულებრივ რეკომენდებულია მიმართოთ:
- პედიატრს.
- ბავშვთა ნევროლოგს.
- ბავშვთა ფსიქიატრს.
- ადრეული განვითარების სპეციალისტს / ლოგოპედს.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია შეფასების გადადება არ მოხდეს, თუ აღინიშნება უნარების რეგრესი — მაგალითად, ბავშვი ადრე იყენებდა სიტყვებს ან ჟესტებს, შემდეგ კი შეწყვიტა.
ადრეული გამოვლენა და ადრეული დახმარება მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს კომუნიკაციის, მეტყველებისა და ადაპტაციის განვითარებას აუტიზმის სპექტრის აშლილობის მქონე ბავშვებში.
რატომ ვითარდება მეტყველების შეფერხება?
მეტყველების შეფერხება შეიძლება დაკავშირებული იყოს სხვადასხვა მიზეზთან: განვითარების თავისებურებებთან, სმენასთან, ნევროლოგიურ ფაქტორებთან და სხვა მდგომარეობებთან. მიზეზის დამოუკიდებლად განსაზღვრა ხშირად რთულია, ამიტომ ყოველთვის არ ღირს ნაცნობების გამოცდილებაზე დაყრდნობა ან ბავშვის სხვა ბავშვებთან შედარება.
თუ მშობლებს ბავშვის მეტყველების განვითარებასთან დაკავშირებით ეჭვები უჩნდებათ, აუცილებელი არ არის მკვეთრად გამოხატული პრობლემების გამოჩენას დაელოდონ. ზოგჯერ კონსულტაცია ეხმარება დარწმუნდნენ, რომ განვითარება ასაკის შესაბამისად მიმდინარეობს, ხოლო ზოგჯერ საშუალებას იძლევა დროულად გამოვლინდეს მდგომარეობები, რომლებიც ყურადღებას საჭიროებს.
მთავარი მშობლებისთვის
თუ ბავშვი 2 წლის ასაკში არ ლაპარაკობს, ეს ყოველთვის არ ნიშნავს დარღვევის ან მეტყველების შეფერხების არსებობას. მნიშვნელოვანია სიტუაციის კომპლექსურად შეფასება: ესმის თუ არა ბავშვს მიმართული მეტყველება, აქვს თუ არა კომუნიკაციის სურვილი, იყენებს თუ არა ჟესტებს და როგორ ურთიერთობს გარშემომყოფებთან.
თუ ბავშვის მეტყველების განვითარებასთან დაკავშირებით ეჭვები გაქვთ, აუცილებელი არ არის გამოხატული სირთულეების გაჩენას დაელოდოთ. Silk Medical-ის სპეციალისტები დაგეხმარებიან მდგომარეობის შეფასებაში, უპასუხებენ მშობლების შეკითხვებს და საჭიროების შემთხვევაში შეარჩევენ შემდგომი დაკვირვების ტაქტიკას.
