მაგრამ ნამდვილად სჭირდება თუ არა ორგანიზმს შემოდგომის დადგომასთან ერთად მეტი ვიტამინი? და საჭიროა თუ არა მათი დამატებით მიღება, თუ თბილ კლიმატში ცხოვრობთ, ხშირად ხართ მზეზე და ნორმალურად იკვებებით? განვიხილავთ, რომელი აუცილებელი ნივთიერებების მიღებაა შესაძლებელი ჩვეულებრივი საკვებიდან და რა შემთხვევებშია დამატებითი მიღება ნამდვილად საჭირო.
დამოკიდებულია თუ არა ვიტამინების საჭიროება წელიწადის დროზე?
ვიტამინების საჭიროება დამოკიდებულია ასაკზე, კვებაზე, ცხოვრების წესსა და ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე და არა წელიწადის დროზე. მრავალფეროვანი კვების შემთხვევაში აუცილებელი ნივთიერებების უმეტესობის მიღება ჩვეულებრივი საკვებიდან მთელი წლის განმავლობაშია შესაძლებელი.
თუ საკუთარ თავს ეკითხებით, რომელი ვიტამინები უნდა მიიღოთ შემოდგომაზე, პირველ რიგში უნდა შეაფასოთ თქვენი კვების რაციონი, ცხოვრების წესი და ჯანმრთელობის მდგომარეობა.
ვიტამინების წყაროები
ვიტამინების უმეტესობის მიღება ჩვეულებრივი საკვებიდანაა შესაძლებელი. ამიტომ მრავალფეროვანი კვების შემთხვევაში ვიტამინების დამატებით მიღება ყველასთვის აუცილებელი არ არის.
- B ჯგუფის ვიტამინები — ხორცი, თევზი, კვერცხი, რძის პროდუქტები, პარკოსნები და მთლიანი მარცვლეულის პროდუქტები.
- B12 ვიტამინი ძირითადად ცხოველური წარმოშობის პროდუქტებში გვხვდება.
- C ვიტამინი — ციტრუსები, კივი, კენკრა, ტკბილი წიწაკა, კომბოსტო და სხვა ბოსტნეული და ხილი.
- A ვიტამინი — კვერცხი, რძის პროდუქტები და თევზის ზოგიერთი სახეობა; მისი წინამორბედები, კაროტინოიდები, გვხვდება სტაფილოში, გოგრაში, ტკბილ წიწაკასა და მწვანილში.
- E ვიტამინი — თხილეული, თესლები, მცენარეული ზეთები და ავოკადო.
- K ვიტამინი — მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული, მაგალითად ისპანახი, სალათის ფოთოლი და ბროკოლი.
- ფოლატი (B9 ვიტამინი) — მწვანილი, პარკოსნები, ბროკოლი, ავოკადო და ციტრუსები.
თუმცა რეალურ ცხოვრებაში კვების რაციონი ყოველთვის ასეთი მრავალფეროვანი არ არის. ზოგი იშვიათად მიირთმევს თევზს, თითქმის არ იყენებს მწვანილს კერძებში ან ზღუდავს რძის პროდუქტებს. თუ საკვების რომელიმე ჯგუფი რაციონში პრაქტიკულად არ არის, გარკვეული ვიტამინების საკმარისი რაოდენობით მიღება უფრო რთული ხდება.
ამიტომ ვიტამინების კომპლექსის შეძენამდე ღირს საკუთარი კვების შეფასება. თუ საკვების რომელიმე ჯგუფი რეგულარულად გაკლიათ რაციონში, უმჯობესია პირველ რიგში კვება დააბალანსოთ, ხოლო რისკ-ფაქტორების არსებობისას ან დეფიციტზე ეჭვის შემთხვევაში ეს საკითხი ექიმთან განიხილოთ.
D ვიტამინის წყაროები
D ვიტამინის მიღება საკვებიდანაც არის შესაძლებელი — მაგალითად, ცხიმიანი თევზიდან, კვერცხიდან და ზოგიერთი გამდიდრებული პროდუქტიდან. თუმცა ორგანიზმში D ვიტამინის მნიშვნელოვანი ნაწილი კანში მზის სხივების ზემოქმედებით წარმოიქმნება.
ამიტომ მისი დონე, მათ შორის, ცხოვრების წესზეც არის დამოკიდებული. მაშინაც კი, თუ ადამიანი მზიან ქვეყანაში ცხოვრობს, ეს არ იძლევა D ვიტამინის საკმარისი რაოდენობის გარანტიას. მნიშვნელობა აქვს იმას, რამდენ დროს ატარებთ გარეთ, იღებთ თუ არა მზის პირდაპირ სხივებს, კანის რა ნაწილია ღია, ასევე ასაკს, კანის თავისებურებებსა და სხვა ფაქტორებს.
როგორ შევინარჩუნოთ ორგანიზმის მხარდაჭერა შემოდგომაზე ვიტამინების გარეშე?
თუ შემოდგომის პერიოდში ორგანიზმის მხარდაჭერა გსურთ, დაწყება ვიტამინების ქილიდან არ არის საჭირო.
გაცილებით მნიშვნელოვანია რეგულარული ძილის შენარჩუნება, ნორმალური კვება, ფიზიკური აქტივობის არ დავიწყება და გარეთ დროის გატარების გაგრძელება. საქართველოში შემოდგომა ამ უპირატესობით სარგებლობის საშუალებას იძლევა: სუფთა ჰაერზე გასეირნება სრულიად შესაძლებელია ჩვეული რეჟიმის ნაწილად დარჩეს.
კვების რაციონში უნდა შეინარჩუნოთ მრავალფეროვნება: ბოსტნეული და ხილი, ცილის წყაროები, მთლიანი მარცვლეულის პროდუქტები, თევზი, თხილეული და სხვა პროდუქტები, რომლებიც აუცილებელი საკვები ნივთიერებების მიღებაში გვეხმარება.
ხოლო თუ კვების რაციონი შეზღუდულია ან არსებობს დეფიციტის ეჭვის საფუძველი, ეს საკითხი ექიმთან უნდა განიხილოთ.
როგორ გავიგოთ, რომ ორგანიზმს შესაძლოა ვიტამინები აკლდეს?
მხოლოდ სიმპტომების მიხედვით კონკრეტული ვიტამინის დეფიციტის დადგენა შეუძლებელია. ერთი და იგივე ნიშნები შეიძლება სხვადასხვა მდგომარეობის დროს გამოვლინდეს და სულაც არ იყოს დაკავშირებული ვიტამინების ნაკლებობასთან. თუმცა გარკვეული ცვლილებები შეიძლება გახდეს მიზეზი, რომ ყურადღება მიაქციოთ კვებას და ექიმთან განიხილოთ გამოკვლევის საჭიროება.
- D ვიტამინი — გამოხატული დეფიციტის დროს შესაძლებელია კუნთების სისუსტე და ძვლების ტკივილი.
- B12 ვიტამინი — დაღლილობა, სისუსტე, კონცენტრაციის დაქვეითება; გამოხატული დეფიციტის დროს შეიძლება ხელებსა და ფეხებში დაბუჟება და ჩხვლეტის შეგრძნება გამოვლინდეს.
- ფოლატი (B9) — სისუსტე, დაღლილობა, ქოშინი, რომლებიც ანემიის განვითარებას უკავშირდება.
- C ვიტამინი — ღრძილებიდან სისხლდენა, სისხლჩაქცევების უფრო ადვილად გაჩენა, ჭრილობების ნელი შეხორცება. გამოხატული დეფიციტი იშვიათად გვხვდება.
- A ვიტამინი — თვალებისა და კანის სიმშრალე, სიბნელეში მხედველობის გაუარესება. მრავალფეროვანი კვების მქონე ადამიანებში გამოხატული დეფიციტი იშვიათად გვხვდება
ერთი ნიშნის მიხედვით შეუძლებელია იმის დადგენა, თუ კონკრეტულად რომელი ვიტამინი აკლია ორგანიზმს. მაგალითად, დაღლილობა ან თმის ცვენა შეიძლება დაკავშირებული იყოს არა მხოლოდ ვიტამინების დეფიციტთან, არამედ სხვა მიზეზებთანაც. ამიტომ ცალკეული სიმპტომების მიხედვით პრეპარატების დამოუკიდებლად შერჩევა არ ღირს.
თუ მსგავსი სიმპტომები გაწუხებთ, უმჯობესია, პირველ რიგში, ჩაიტაროთ გამოკვლევა და შედეგები ექიმთან განიხილოთ. SILK Medical-ში შესაძლებელია გაიაროთ საბაზისო ჩექაფი ან გაფართოებული ჩექაფი , რათა შეაფასოთ ჯანმრთელობის ზოგადი მდგომარეობა და გაიგოთ, არის თუ არა საჭირო დამატებითი გამოკვლევები.
თუ დეფიციტი ნამდვილად გამოვლინდა, ექიმი შეძლებს საჭირო ვიტამინების ან მინერალების შერჩევას და შესაბამისი დოზირების განსაზღვრას. მათი დამოუკიდებლად, „ყოველი შემთხვევისთვის“ მიღება არ ღირს: ზოგიერთი ვიტამინის ჭარბმა რაოდენობამაც შეიძლება ორგანიზმს ზიანი მიაყენოს.
