ყავა დიდი ხანია უბრალოდ სასმელი აღარ არის. ეს ჩვევაა, რიტუალია და დატვირთული დღის შუაგულში პატარა შესვენებაა.
მაგრამ ამასთან ერთად ჩნდება კითხვაც: ხომ არ ვსვამთ ზედმეტად ბევრ ყავას? და ნამდვილად შეუძლია თუ არა მას გულისთვის ზიანის მიყენება?
მეგობარი თუ მტერი?
უკვე მრავალი წელია ყავის გარშემო კამათი არ წყდება. ზოგი მას სასარგებლო ჩვევად მიიჩნევს, სხვები კი დარწმუნებულნი არიან, რომ სწორედ ყავა ხდება გახშირებული გულისცემის, არტერიული წნევის მომატებისა და გულის პრობლემების მიზეზი.
მაშ, სად არის სიმართლე?
თანამედროვე კვლევები აჩვენებს, რომ ჯანმრთელი ადამიანების უმეტესობისთვის ყავის ზომიერი მოხმარება გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკს არ ზრდის. უფრო მეტიც, ზოგიერთი კვლევა ყავის ზომიერ მოხმარებას გულისა და სისხლძარღვების ზოგიერთი დაავადების რისკის შემცირებას უკავშირებს.
მაგრამ მაშინ ჩნდება ლოგიკური კითხვა: თუ ყავა უსაფრთხოდ ითვლება, რატომ იწყებს მის დალევის შემდეგ გული ზოგჯერ უფრო სწრაფად ცემას?
ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად, პირველ რიგში უნდა გავარკვიოთ, როგორ მოქმედებს კოფეინი.
რატომ იწყებს გული ყავის შემდეგ უფრო სწრაფად ცემას?
საქმე კოფეინშია.
კოფეინი ცენტრალურ ნერვულ სისტემას ასტიმულირებს. ყავის ფინჯნის შემდეგ ის სწრაფად შეიწოვება სისხლში და დროებით აძლიერებს ორგანიზმის მუშაობას.
ამიტომ ყავის დალევის შემდეგ ადამიანმა შეიძლება იგრძნოს:
- ენერგიის მოზღვავება;
- ყურადღების კონცენტრაციის გაუმჯობესება;
- გულისცემის გახშირება;
- მსუბუქი კანკალი;
- შინაგანი დაძაბულობის შეგრძნება;
- ზოგიერთ ადამიანში არტერიული წნევის დროებითი მომატება.
ჯანმრთელი ადამიანების უმეტესობისთვის ასეთი ცვლილებები ხანმოკლეა და კოფეინის ორგანიზმიდან გამოდევნისთანავე თავისთავად ქრება.
თავისთავად, ყავის ფინჯნის შემდეგ გულისცემის გახშირება არ ნიშნავს, რომ სასმელი გულს აზიანებს ან დაავადებას იწვევს.
ჩვენ ფინჯნებს ვითვლით, მაგრამ კოფეინის რაოდენობის დათვლა გვავიწყდება
როდესაც ადამიანი ამბობს: „დღეში მხოლოდ ორ ფინჯან ყავას ვსვამ“, ეს ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ ის მცირე რაოდენობით კოფეინს იღებს.
მისი რაოდენობა დამოკიდებულია მარცვლების სახეობაზე, მომზადების მეთოდზე, სასმლის მოცულობასა და ერთ პორციაში ესპრესოს რაოდენობაზე.
გარდა ამისა, კოფეინი მხოლოდ ყავაში არ გვხვდება.
მისი წყაროები ასევე შეიძლება იყოს:
- ენერგეტიკული სასმელები;
- შავი და მწვანე ჩაი;
- ზოგიერთი გაზიანი სასმელი;
- შოკოლადი;
- ცალკეული სამკურნალო პრეპარატები.
ამიტომ დღის განმავლობაში ადამიანმა შეიძლება მიიღოს გაცილებით მეტი კოფეინი, ვიდრე თავად ვარაუდობს.
მაშ, რამდენი ფინჯანი — უკვე ზედმეტია?
ჯანმრთელი ზრდასრულების უმეტესობისთვის უსაფრთხოდ ითვლება დღეში 400 მგ-მდე კოფეინის მიღება. საშუალოდ ეს შეესაბამება 3–5 ფინჯან შავ ყავას, თუმცა ზუსტი რაოდენობა დამოკიდებულია პორციის ზომასა და მომზადების მეთოდზე.
თუმცა ყურადღება მხოლოდ ფინჯნების რაოდენობას არ უნდა მივაქციოთ.
თუ მეორე ან მესამე ფინჯნის შემდეგ რეგულარულად ამჩნევთ:
- გულისცემის გახშირებას
- კანკალს
- შფოთვის შეგრძნებას
- გაღიზიანებას
- უძილობას
- გამოხატულ დისკომფორტს
ეს შეიძლება ნიშნავდეს, რომ კონკრეტულად თქვენი ორგანიზმისთვის კოფეინის რაოდენობა უკვე ზედმეტია.
ასეთ სიტუაციაში ღირს ყავის რაოდენობის შემცირება ან დღის მეორე ნახევარში კოფეინის შემცველი სასმელებისგან თავის შეკავება და იმის შეფასება, შეიცვლება თუ არა თვითშეგრძნება.
როდის არის საჭირო ექიმთან მიმართვა?
თუ სიმპტომები კოფეინის მიღების გარეშეც ჩნდება, თან ახლავს ტკივილი ან გულმკერდში მოჭერის შეგრძნება, გამოხატული თავბრუსხვევა, გონების დაკარგვა ან გულის მუშაობაში შეფერხებების შეგრძნება, სპეციალისტთან კონსულტაცია არ უნდა გადადოთ.
ასევე რეკომენდებულია ექიმთან მიმართვა, თუ უსიამოვნო შეგრძნებები რეგულარულად ჩნდება ყავის მცირე რაოდენობის მიღების შემდეგაც კი.
ექიმი დაგეხმარებათ სიმპტომების მიზეზის დადგენაში და საჭიროების შემთხვევაში დაგინიშნავთ გამოკვლევას.
მთავარია — ზომიერების დაცვა
ადამიანების უმეტესობისთვის ყავა შეიძლება ცხოვრების ჩვეული წესის ნაწილად დარჩეს. მთავარია ზომიერების დაცვა და საკუთარი ორგანიზმის თავისებურებების გათვალისწინება.
ფინჯნების უნივერსალური რაოდენობა, რომელიც აბსოლუტურად ყველასთვის შესაფერისია, არ არსებობს. ამიტომ უმჯობესია ორიენტირება არა მხოლოდ ზოგად რეკომენდაციებზე, არამედ საკუთარ თვითშეგრძნებაზეც.
თუ ყავა უსიამოვნო შეგრძნებებს არ იწვევს და თქვენ კოფეინის რეკომენდებულ რაოდენობას არ აჭარბებთ, საყვარელ სასმელზე უარის თქმა საჭირო არ არის.
თუ კი ყოველი ფინჯანი ყავის შემდეგ რეგულარულად ჩნდება გახშირებული გულისცემა, გულის მუშაობაში შეფერხებები, თავბრუსხვევა, გამოხატული სისუსტე ან არტერიული წნევის მომატება, ყველაფრის მხოლოდ ყავისთვის დაბრალება არ ღირს. ასეთი სიმპტომები შეიძლება დაკავშირებული იყოს სხვა მდგომარეობებთანაც, რომლებიც ექიმის ყურადღებას საჭიროებს.
SILK Medical-ში შეგიძლიათ დაიწყოთ თერაპევტის ან კარდიოლოგის კონსულტაციით. საჭიროების შემთხვევაში ექიმი დაგინიშნავთ დამატებით კვლევებს, მაგალითად, ეკგ-ს, ჰოლტერის მონიტორინგს (ეკგ-ს 24-საათიან ჩაწერას) ან სხვა გამოკვლევებს, რომლებიც გულის მუშაობის შეფასებასა და სიმპტომების ნამდვილი მიზეზის დადგენაში დაგეხმარებათ.
